Bir ülkeye gitmeden önce, mutfağı hakkında çoğu zaman birkaç klişe bilgiye sahip oluruz. Arnavutluk denildiğinde de aklıma Elbasan tava, trileçe ve Balkan usulü et yemekleri geliyordu. Açıkçası bundan fazlasını beklemiyordum.

Yanılmışım.

Çünkü Arnavut mutfağı, ilk bakışta kendini ele vermeyen; ancak sofraya oturduğunuzda yavaş yavaş karakterini gösteren bir mutfak. Gösterişli değil, iddialı sloganlara ihtiyaç duymuyor. Ama doğru malzemeyle, doğru pişirme tekniğini buluşturmayı iyi biliyor.

Daha ilk lokmada bunu hissettim.

Balkan coğrafyasında olduğunuzu düşünürken masanıza gelen pizza, sizi bir anda İtalya kıyılarına götürebiliyor. İncecik açılmış hamur, ölçülü kullanılan domates sosu, kaliteli peynir ve taş fırının bıraktığı o hafif is kokusu... Bunlar tesadüf değil. Yüzyıllardır Adriyatik'in iki yakası arasında gidip gelen kültürün mutfaktaki yansıması.

Makarnalar da aynı anlayışın ürünü. Ne fazla pişmiş ne de gereksiz gösterişli. Tam kararında, al dente. Soslar ise malzemeyi bastırmak yerine ona eşlik ediyor. Aslında nitelikli mutfak iddialı çığlıklar atmaz, sessizce kendini belli eder.

Şaşırtıcı olan yalnızca İtalyan etkisi değildi.

Yediğimiz hamburgerlerin eti özenle hazırlanmıştı. Arnavutluk'ta et, peynir ve zeytinyağı günlük hayatın doğal parçaları. Sofralarında lüksten çok kaliteyi, gösterişten çok doğallığı hissediyorsunuz.

Seyahatin en büyük keşiflerinden biri ise yoğurt oldu.

Biz yoğurdu severiz ama Arnavutlar onu adeta gündelik hayatın merkezine koymuş. Market raflarında onlarca çeşit yoğurt görmek mümkün. Meyvelisi, aromalısı, farklı kıvamlarda hazırlanmış seçenekler. İçlerinde beni en çok şaşırtan ise ananaslı yoğurt oldu. İlk duyduğunuzda mesafeli yaklaşıyorsunuz ama tattığınızda neden bu kadar sevildiğini anlamaya başlıyorsunuz.

Bir başka güzel keşif de Lufra'nın Dhallë adlı ayranıydı. Sade olanı bize tanıdık geliyor. Fakat salatalıklı çeşidi neredeyse sıvı bir cacık gibi. Küçük ayrıntılar bazen bir ülkenin damak zevkini anlatan en güçlü ipuçlarıdır.

Ve elbette Byrek...

Bizim Arnavut böreği dediğimiz bu lezzet, orada hayatın sıradan ama vazgeçilmez parçalarından biri. Sabah işe giderken, öğle arasında ya da akşamüstü küçük bir fırından alınan sıcacık bir Byrek. İncecik kat kat hamuru, hafifliği ve iç harcının sadeliğiyle insanın aklında kalıyor. Peynirlisi de güzel, kıymalısı da... Ama bana sorarsanız asıl lezzet, onu ayakta, sokakta, fırından çıktığı anda yemekte.

Tatlılarda ise Balkanlardan çok Akdeniz'i hissediyorsunuz.

Dondurmalar kremsi ve yoğun aromalı. Sokaklarda ise Chimney Cake tezgâhları dikkatinizi çekiyor. Tarçın ve şeker kokusu sizi daha uzaktan yakalıyor. Bir köşede ise incecik hazırlanmış kreplerin üzerine çikolata, meyve ve pudra şekeri ekleniyor. İnsanlar acele etmeden oturuyor, sohbet ediyor ve tatlının tadını çıkarıyor.

Arnavutluk'un kahvaltıları da ilginç. Bizdeki gibi onlarca çeşit ürünle donatılmış sofralar yerine daha sade ama dengeli tabaklar hazırlanıyor. İyi bir ekmek, kaliteli peynir, yumurta... Gerektiğinde birkaç şarküteri ürünü. Fazlasına ihtiyaç duyulmuyor.

Kahve kültürü ise ayrı bir hikâye.

Dışarıdan bakınca küçük bir Balkan ülkesi görüyorsunuz ama kahve konusunda oldukça seçiciler. Uluslararası zincirlerden çok yerel markalar öne çıkıyor. Mon Cheri bunun en güzel örneği. Kahveyi sadece içmiyorlar; onun etrafında vakit geçiriyorlar.

Marketleri gezmeyi sevenler için de Arnavutluk küçük bir hazine. Raflarda farklı süt ürünleri, çikolatalar, kruvasanlar, içecekler ve yerel markalar sizi bekliyor. Ben her seyahatte mutlaka market gezerim. Çünkü bir ülkenin gerçek mutfağı bazen restoranlardan çok market raflarında saklıdır.

Su isterken dikkatli olmakta da fayda var. Çünkü çoğu restoranda karşınıza mineralli su geliyor. Bizim alışık olduğumuz içme suyundan farklı olduğu için etiketlere göz atmak iyi bir fikir.

İçeceklerde Crodo'nun hafif gazlı aromalı ürünleri, biralarda ise Korça dikkat çekiyor. İkisi de ülkenin günlük yaşamına güzel eşlik eden tatlar.

Şaşırdığım bir diğer konu ise meyve ve sebze fiyatları oldu. Beklediğimden yüksekti. Belki de bu yüzden sofralarda süt ürünleri, et ve balığın ağırlığı daha fazla hissediliyor.

Birçok kişi bana OPA'nın dönerini önerdi. Türkiye'den giden biri olarak döneri bu seyahatte pas geçtim. Ama bazen en iyi bahane, yeniden gitmek için bir neden bırakmaktır.

Ve işin belki de en güzel tarafı...

Bütün bu kaliteli yemekleri yerken hesabı görünce ikinci kez şaşırıyorsunuz. Taş fırında pizza, başarılı bir makarna ve içecekler; Türkiye'de benzer bir deneyim için ödeyeceğiniz rakamın oldukça altında.

Arnavutluk bana bir kez daha şunu hatırlattı:

Bir ülkenin mutfağını sadece meşhur yemekleriyle tanıyamazsınız. Onu anlamak için marketine girecek, kahvesini içecek, sabah fırından böreğini alacak, ayranını deneyecek ve insanların masalarına biraz uzaktan bakacaksınız.

Çünkü gastronomi yalnızca karın doyurmaz. Bir toplumun karakterini, alışkanlıklarını ve yaşam biçimini de anlatır.

Arnavutluk ise bunu sessizce yapan ülkelerden biri. Fazla söze ihtiyaç duymadan, sadece iyi bir sofrayla kendini anlatmayı başarıyor.